เงินนอกระบบ

เงินนอกระบบ คือ เงินที่มีการใช้นอกระบบตลาดเงินที่มีความถูกต้อง หรือ นอกสถาบันการเงินที่ถูกต้องตามกฎหมาย

เงินนอกระบบมีความเกี่ยวข้องกับ
*ตลาดการเงิน(Financial Market)
- ตลาดเงิน
- ตลาดทุน
*สถาบันการเงินในระบบ
*แหล่งเงินนอกระบบ

ตลาดการเงิน (Financial Market)

หมายถึงตลาดที่อำนวยความสะดวก และสร้างสมดุลในการเคลื่อนย้ายเงินทุนจากผู้ออม หรือผู้มีเงินเหลือใช้ไปยัง ผู้ประกอบการที่ต้องการ ใช้เงินไปลงทุน การเคลื่อนย้ายเงินทุนจะมีตัวกลาง (Intermediary) ที่เป็นสถาบันการเงิน(คือธนาคารพาณิชย์ และบริษัทเงินทุนฯ)
โดยมีการออกตราสารทางการเงิน(Financial Instrument) เพื่อเป็นหลักฐานสำหรับเป็นข้อตกลง และเงื่อนไขในการแลกเปลี่ยนเงินทุน
นอกจากนี้ตลาดการเงินจะเป็นตัวกำหนดดอกเบี้ย เพื่อใช้เป็นผลประโยชน์ตอบแทนให้กับผู้ออมในการให้กู้ยืมเงินทุนเหล่านั้น
ประเภทของตลาดการเงิน
จำแนกได้ตามอายุของตราสารที่เป็นเครื่องมือในการแลกเปลี่ยนเงินทุนได้คือ
- ตลาดเงิน(Money Market)
- ตลาดทุน(Capital Market)
- ตลาดอนุพันธ์(Derivative Market)โดยมีจุดประสงค์หลักในการบริหารความเสี่ยง

ตลาดเงิน (Money Market)

- เป็นศูนย์กลางการกู้ยืมเงินระยะสั้น
- มีระยะเวลาชำระคืนไม่เกิน 1 ปี
- ใช้สำหรับเป็นเงินทุนหมุนเวียนของกิจการ
- การกู้ยืมอาจเป็นการกู้ยืมกันโดยตรง
- ไม่สามารถซื้อขายเปลี่ยนมือเอกสิทธิ์ทางการเงิน เช่น - สินเชื่อเพื่อใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียน (Revolving / Working Capital Loan)
เงินเบิกเกินบัญชี(Overdraft)
- ตั๋วสัญญาใช้เงิน(Promissory Note- P/N)
- การกู้ยืมเงินระหว่างธนาคาร(Interbank Market) การให้กู้ยืมของธนาคารแห่งประเทศไทยผ่านสัญญาซื้อคืนพันธบัตร (Repurchase Agreement)
ส่วนธุรกรรมในตลาดเงินที่มีการซื้อขายเปลี่ยนมือเอกสิทธิ ทางการเงิน โดยซื้อขายในรูปของส่วนลด เช่น ตั๋วเงินคลัง(Tresury Bill)
เอกสารทางการค้า(Commercial Paper) ตั๋วแลกเงิน(Bill of Exchange- B/E) บัตรเงินฝากธนาคาร (Negotiable Certificate of Deposits- NCDs) ตั๋วสัญญาใช้เงินอัตราดอกเบี้ยลอยตัว (Floating Rate Note- FRN)

ตลาดทุน(Capital Market)

- เป็นศูนย์กลางการกู้ยืมเงินที่มีอายุการชำระคืน เกินกว่า 1 ปีขึ้นไป
- ใช้เป็นแหล่งเงินทุนระยะยาวเพื่อนำมาลงทุน ในสินทรัพย์ถาวร เช่น - การสร้างหรือขยายกิจการ เนื่องจากเป็นการกู้ยืมระยะยาว
การออกหลักฐานหรือตราสารทางการเงินส่วนมาก มักจะสามารถซื้อขายเปลี่ยนมือได้ เพื่อเป็นการเพิ่มสภาพคล่องให้กับผู้ถือตราสารในตลาดทุน
ได้แก่ หุ้นสามัญ หุ้นบุริมสิทธิ พันธบัตรรัฐบาล หุ้นกู้การแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ เงินกู้ยืม การเช่าซื้อระยะยาวเป็นต้น

ตลาดทุนที่มีประสิทธิภาพจะต้องมีสภาพคล่อง ซึ่งหมายถึง - การที่ผู้ประกอบการสามารถหาเงินทุนได้ตลอดเวลาเมื่อมีโครงการที่น่าลงทุน
- ผู้ออมสามารถนำเงินมาลงทุนได้ทันทีที่ต้องการ และสามารถไถ่ถอนเงินทุนได้ทันทีในราคายุติธรรม
โดยปกติการลงทุน ในตลาดทุนจะมีความเสี่ยงมากกว่าในตลาดเงินเนื่องจากเป็นการลงทุนที่มีระยะยาวกว่า ทำให้ต้องเผชิญกับความผันผวนมากกว่า ซึ่งความเสี่ยงที่สูงกว่าจะถูกชดเชย
โดยผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้รับจะสูงกว่าในตลาดเงินผลตอบแทนในตลาดทุนสามารถอยู่ในรูปของเงินปันผล ดอกเบี้ย และกำไรหรือขาดทุนจากการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของ ราคาหลักทรัพย์ ปกติเมื่อพูดถึงตลาดทุน มักจะนึกถึงแค่ตลาดหลักทรัพย์ หรือตลาดหุ้น
ซึ่งจริงๆแล้วมันเป็นแค่ส่วนหนึ่งในตลาดทุนและมีความสำคัญ คือช่วยให้ผู้ที่ถือครองตราสารหุ้น สามารถมีตลาดรองรับการซื้อขาย ช่วยสร้างสภาพคล่องให้ผู้ถือตราสารหุ้น

ตลาดอนุพันธ์

เป็นตลาดที่มีการซื้อขายตราสาร ที่มีมูลค่าผูกพันกับตราสารทางการเงินหรือสินทรัพย์อื่น เช่น อัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน ราคาหุ้น และราคาสินค้าโภคภัณฑ์ ตลาดอนุพันธ์ไม่ได้มีจุดประสงค์หลักเพื่อระดมเงินเช่นตลาดเงิน และตลาดทุน
แต่มีไว้เพื่อป้องกันหรือบริหารความเสี่ยงอันเนื่องจากความผันผวนของระดับราคาสินทรัพย์ต่างๆในอนาคต
ดังนั้นจึงมีการพัฒนาตราสารขึ้นมา เพื่อตอบสนองความต้องการดังกล่าว เช่น สัญญาการแลกเปลี่ยน(SWOP)
ออพชั่น (Option) สัญญาซื้อขายล่วงหน้า(Forward/Future) โดยประเภทของตราสารในตลาดอนุพันธ์

สามารถแบ่งตามสินทรัพย์ที่อ้างอิงได้ดังนี้
1.ตราสารอนุพันธ์ตลาดเงิน เป็นตราสารอนุพันธ์ที่มีมูลค่าผูกติดกับ สินทรัพย์ทางการเงินเช่นอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน

2.ตราสารอนุพันธ์หุ้นทุน เป็นตราสารอนุพันธ์ที่มีมูลค่าผูกติดกับตราสารในตลาดทุนเช่นหุ้นสามัญ ดัชนีราคาหุ้น

3.ตราสารอนุพันธ์โภคภัณฑ์ เป็นตราสารอนุพันธ์ที่มีมูลค่าผูกติดกับราคาสินค้าโภคภัณฑ์ เช่น น้ำมันดิบ ทองแดง อะลูมิเนียม
รวมทั้งธัญพืชต่างๆเช่นข้าว ถั่วเหลือง น้ำตาลเป็นต้น

สถาบันการเงิน

ความหมายของสถาบันการเงิน
- สถาบันการเงิน หมายถึง สถาบันที่ทำธุรกิจในรูปของการกู้ยืมและให้กู้ยืม
- หรือเป็นสถาบันที่ทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างผู้ให้กู้และผู้ขอกู้
- โดยอาศัยเครื่องมือหรือตราสารทางการเงินและรับภาระการเสี่ยงจากการให้กู้ยืมแทน
- ส่วนรายได้จากสถาบันการเงินมาจากความแตกต่างระหว่าง
- อัตราดอกเบี้ยที่ได้รับจากผู้ขอกู้ และอัตราดอกเบี้ยซึ่งต้องจ่ายให้แก่ผู้ให้กู้

สถาบันการเงินสามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม คือ
- สถาบันการเงินในระบบ เป็นสถาบันการเงินที่ถูกตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ โดยมีกฎหมายและระเบียบข้อบังคับ ควบคุมการดำเนินงานของสถาบันการเงินในแต่ละประเภท
- สถาบันการเงินนอกระบบ เป็นสถาบันการเงินที่เกิดขึ้นเองโดยธรรมชาติ ไม่มีกฎหมายและระเบียบข้อบังคับ ควบคุมการดำเนินงาน เช่น การกู้ยืมกันโดยตรง การเล่นแชร์ สินเชื่อทางการค้า การซื้อขายลดเช็ค เป็นต้น
สถาบันการเงินนอกระบบมีลักษณะที่แตกต่างกันไปหลายรูปแบบ และยากต่อการเก็บรวบรวมข้อมูล ซึ่งในทางข้อเท็จจริงแล้วอาจไม่เรียกว่าเป็นสถาบันการเงินก็ได้เพราะกฎหมายมิได้รับรอง

ประเภทของสถาบันการเงิน

สถาบันการเงินจะแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ดังนี้
ประเภทของสถาบันการเงินที่พิจารณาตามอายุของหลักทรัพย์ ที่สถาบันการเงินนั้นได้ออกหรือทำการซื้อขาย แบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ

สถาบันการเงินในตลาดเงิน

เป็นสถาบันการเงินที่ออกหลักทรัพย์และซื้อขายหลักทรัพย์ที่มีอายุครบกำหนดไม่เกิน 1 ปี ซึ่งเป็นการให้กู้ยืมเงินในระยะสั้น
ได้แก่ ธนาคารพาณิชย์ ธนาคารออมสิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร และบริษัทเงินทุนบางบริษัท ที่ออกตั๋วสัญญาใช้เงินอายุครบกำหนดไม่เกิน 1 ปี หรือบริษัทเงินทุนบางบริษัทที่รับซื้อลดตราสารพาณิชย์ หรือตราสารทางการเงินอื่นๆ ที่มีอายุครบกำหนดไม่เกิน 1 ปี เช่น ตราสารพาณิชย์และตราสารของบริษัทเงินทุน
การกู้เงินโดยการเบิกบัญชี บัตรเงินฝาก และตั๋วเงินคลัง สถาบันการเงินในตลาดหุ้น เป็นสถาบันที่ออกหลักทรัพย์ และการซื้อขายหลักทรัพย์ที่มีอายุกำหนดมากกว่า 1 ปี ซึ่งเป็นการให้กู้ยืมในระยะยาว โดยใช้เครื่องมือทางการเงินต่างๆ
เช่น พันธบัตรรัฐบาล หุ้นกู้ ตั๋วสัญญาใช้เงินที่มีอายุครบกำหนดเกิน 1 ปี เป็นต้น

ประเภทของสถาบันการเงินที่พิจารณาตามหน้าที่และลักษณะการดำเนินกิจกรรมหลักของสถาบันการเงินภายใต้กรอบของกฎหมาย
แบ่งเป็น 4 ประเภท
สถาบันการเงินเกี่ยวกับการรับฝากเงิน
เป็นสถาบันที่ทำหน้าที่หลักในการระดมทุนส่วนใหญ่โดยวิธีการรับฝากเงินจากประชาชนประเภทต่างๆได้แก่ ธนาคารพาณิชย์ ธนาคารออมสินธนาคารอาคารสงเคราะห์
สหกรณ์ออมทรัพย์ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
สถาบันการเงินที่มีสัญญาผูกพันกับแหล่งเงินทุน
เป็นสถาบันที่สร้างเครื่องมือทางเครดิตที่มีลักษณะเป็นสัญญาผูกพันกับเจ้าของเงินทุนหรือผู้ออม
สถาบันการเงินที่มีสัญญาผูกพันกับแหล่งเงินทุน
เป็นสถาบันที่สร้างเครื่องมือทางเครดิตที่มีลักษณะเป็นสัญญาผูกพันกับเจ้าของเงินทุนหรือผู้ออม เช่น บริษัทประกันชีวิตและบริษัทประกันภัยอื่นๆ
กองทุนบำนาญ กองทุนสะสม
เงินทุนที่ระดมได้จะนำไปให้กู้หรือนำไปลงทุนในโครงการต่างๆ ที่มีระยะเวลายาวเพื่อให้ได้รับผลประโยชน์ตอบแทนสูงขึ้น
สถาบันการเงินที่ระดมทุนโดยการออกเครื่องมือทางการเงิน
- เช่น การออกหุ้นกู้ตั๋วสัญญาใช้เงิน หรือตราสารที่มีลักษณะเดียวกัน
- เพื่อให้ประชาชนได้นำเงินมาซื้อเครื่องมือดังกล่าวเพื่อการออมทรัพย์
- ได้แก่ บริษัทเงินทุนต่างๆ บริษัทเครดิตฟองซิเอร์ กองทุนรวม
โดยสถาบันการเงินเหล่านี้จะนำเงินไปให้กู้ยืมเพื่อการบริโภค การผลิต และนำไปลงทุนในหลักทรัพย์อื่นๆ ตามที่กฎหมายกำหนด
สถาบันการเงินที่มีหน้าที่หลักในการให้กู้
- เป็นสถาบันที่ให้กู้ยืมโดยใช้เงินทุนส่วนใหญ่มาจากการเงินทุนของเจ้าของ จากการขายหุ้น
และจากการกู้ยืมทั้งจากภายในและภายนอกประเทศ
- ได้แก่ บรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย โรงรับจำนำ
.สถาบัน
.ธนาคารพาณิชย์
.บริษัทเงินทุน
.บริษัทเครดิตฟองซิเอร์
.ธนาคารออมสิน
.ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
.ธนาคารอาคารสงเคราะห์
.บรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย
.บรรษัทธนกิจอุตสาหกรรมขนาดย่อม
.สหกรณ์การเกษตร
.สหกรณ์ออมทรัพย์
.บริษัทประกันภัย
.โรงรับจำนำ

ธนาคารพาณิชย์
- ธนาคารพาณิชย์ทำหน้าที่หลักในการรับฝากเงินจากประชาชน
เพื่อนำไปปล่อยกู้ให้แก่ธุรกิจ และนำเงินฝากบางส่วนไปลงทุน
ในลักษณะอื่นเพื่อให้เกิดผลประโยชน์
- และเป็นสถาบันการเงินที่มีความสำคัญ
ต่อเศรษฐกิจของประเทศมาก เพราะสถาบันการเงิน
ที่สามารถระดมเงินฝากและให้สินเชื่อมากกว่า
สถาบันการเงินอื่นๆ
ธนาคารออมสิน
เป็นสถาบันการเงินที่หาเงินทุนให้รัฐบาลโดยตรง
ธนาคารออมสิน เป็นสถาบันเพื่อการออมทรัพย์
ที่ส่งเสริมให้มีการประหยัดการใช้จ่ายในกลุ่มผู้มีรายได้น้อย
ให้มีการออมทรัพย์แล้วนำเงินที่ออมนั้นไปฝากธนาคาร
ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
เป็นสถาบันการเงินเฉพระกิจที่มีจุดประสงค์ในการให้ความช่วยเหลือทางการเงิน เพื่อส่งเสริมอาชีพการดำเนินงานของเกษตรและสหกรณ์การเกษตรซึ่งมีฐานะการเงินไม่ดี
ธนาคารอาคารสงเคราะห์
ธนาคารอาคารสงเคราะห์ให้บริการการช่วยเหลือทางการเงินแก่ประชาชน เพื่อให้มีที่อยู่อาศัยของตนเอง และให้ความช่วยเหลือแก่นิติบุคคลทำการจัดสรรที่ดิน
และบ้านจำหน่ายให้แก่ประชาชนผู้มีรายได้น้อยและปานกลาง
บริษัทเงินทุนและหลักทรัพย์
- บริษัทเงินทุนและหลักทรัพย์ทำหน้าที่ในการระดมเงินออมจากประชาชน
- แล้วนำเงินออมไปหาผลประโยชน์ต่างๆ ตามที่กฎหมายกำหนด
- นอกจากนั้นก็ยังทำหน้าที่เป็นนายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์ด้วยธุรกิจบางแห่งก็จัดตั้งเป็นบริษัทเงินทุนอย่างเดียว โดยทำหน้าที่ในการระดมเงินออมจากประชาชน
แล้วนำเงินไปลงทุนเพื่อพัฒนากิจการ เพื่อการบริโภคและการเคหะ
เป็นต้น
- และบางแห่งก็ตั้งเป็นบริษัทหลักทรัพย์อย่างเดียวเพื่อประกอบธุรกิจการเป็นนายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์
บริษัทเครดิตฟองซิเอร์
กิจการเครดิตฟองซิเอร์เป็นกิจการให้กู้ยืมเงินโดยวิธีรับจำนองอสังหาริมทรัพย์
หรือการรับซื้ออสังหาริมทรัพย์ตามสัญญาขายฝากทำให้ประชาชนมีแหล่งเงินกู้ระยะยาวอีกแหล่งหนึ่งที่นำไปซื้อบ้านผ่อนส่งได้
โรงรับจำนำ
โรงรับจำนำที่ดำเนินการโดยเอกชน
อาจอยู่ในรูปธุรกิจแบบเอกชนคนเดียวเป็นเจ้าของหรือรูปของห้างหุ้นส่วน
โรงรับจำนำที่ดำเนินการโดยรัฐบาล
สถานธนานุเคราะห์ ดำเนินการโดยกรมประชาสงเคราะห์
ได้รับเงินทุนจากงบประมาณที่รัฐบาลจัดสรรให้
สถานธนานุบาล ดำเนินการโดยเทศบาล มีฐานะเป็นเทศพาณิชย์ และสามารถดำเนินงานในต่างจังหวัดได้ด้วย
สหกรณ์ออมทรัพย์
ตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์รับเงินฝากจากสมาชิกและสมาชิกกู้ยืมเงินโดยคิดดอกเบี้ย แต่ไม่ได้คำนึงถึงผลกำไร
ประเภทของสหกรณ์
สหกรณ์ออมทรัพย์
สหกรณ์การเกษตร
สหกรณ์ประมง
สหกรณ์นิคม
สหกรณ์ร้านค้า
สหกรณ์บริการ
สหกรณ์การเกษตรเพื่อช่วยเหลือเกษตรกร
บรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย
มีลักษณะเป็นธนาคารเพื่อพัฒนาและให้การช่วยเหลืออุตสาหกรรมภายในประเทศให้ขยายตัวและดำเนินการอย่างทันสมัย
- ให้การสนับสนุนเงินกู้แก่อุตสาหกรรมขนาดต่างๆ ในอัตราดอกเบี้ยต่ำ
บริษัทประกันชีวิต
เป็นวิธีการออมทรัพย์อย่างหนึ่ง คือเป็นการประกันในด้านการเงินสำหรับผู้เอาประกันหรือผู้รับประโยชน์ โดยบริษัทประกันมีหน้าที่เก็บเบี้ยประกัน และรับผิดชอบการจ่ายเงินผลประโยชน์ตามที่กรมธรรม์ระบุไว้
บรรษัทธนกิจอุตสาหกรรมขนาดย่อม
ให้กู้เงินเพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมขนาดย่อมได้กู้เงินไปลงทุนเกี่ยวกับการจัดตั้งโรงงานขึ้นใหม่ หรือปรับปรุงขยายกิจการให้ทันสมัย และเพิ่มผลผลิตในระยะยาวด้วยอัตราดอกเบี้ยต่ำ
เงินนอกระบบ เป็นเงินที่เกิดขึ้นนอกระบบตลาดเงินที่มีความถูกต้อง เป็นแหล่งเงินกู้ที่เกิดขึ้นโดยทั่วไป ระเบียบกฎเกณฑ์ขึ้นอยู่กับความพอใจของผู้ให้กู้และผู้กู้ ไม่อยู่ในบังคับของ
กฎหมาย ไม่มีหลักเกณฑ์แน่นอนตายตัว มีอัตราดอกเบี้ยสูงสามารถกู้ยืมเมื่อไรก็ได้

เงินนอกระบบที่กฎหมายยอมรับบังคับให้ เช่น
* การกู้ยืมเงินระหว่างบุคคลต่อบุคล (ถ้ากู้ยืมมากกว่า 50 บาท ขึ้นไป ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ และลงลายมือชื่อ)
*การเล่นแชร์เปียหวย เป็นการระดมเงิน
*กฎหมายถือเป็นสัญญาประเภทหนึ่ง

เงินนอกระบบที่กฎหมายไม่ยอมรับบังคับให้ เช่น
- แชร์ลูกโซ่ การเล่นแชร์จำนวนมาก แชร์น้ำมัน หรือ แชร์ปิรามิด นำเงินจากผู้ให้กู้ยืมรายใหม่ มาจ่ายหมุนเวียนให้แก่ผู้กู้ยืมรายก่อนจากนั้นมีการหาสมาชิกใหม่เพิ่ม

เงินนอกระบบที่ขัดต่อพ.ร.ก.กู้ยืมที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน พ.ศ.2527 เช่น ธุรกิจไทม์ – แชริ่ง

แหล่งเงินนอกระบบอื่น ๆ เช่น
- วงแชร์
- สินเชื่อการค้า
- การซื้อขายลดเช็ค
- นายทุนเงินกู้ ญาติ พี่น้อง
- ลิสซิ่ง
- การเช่าซื้อ

เงินนอกระบบ หรือ ระบบเงินนอกระบบสถาบันการเงินจัดเป็นอาชญากรรมทางธุรกิจที่สำคัญ เนื่องจาก
- ผู้กู้เงิน ต้องกู้เงินในอัตราดอกเบี้ยที่แพง ซึ่งเป็น การเอารัดเอาเปรียบ
- รัฐบาลขาดรายได้ที่สำคัญที่นำมาพัฒนาประเทศจากตลาดเงิน และตลาดทุน
- ผู้ใช้เงินนอกระบบ ขาดหลักประกันที่มั่นคงในการใช้เงินนอกระบบ
- เป็นช่องทางในการหลอกลวง ผู้ต้องการใช้ระบบเงินนอกระบบโดยการใช้กำไร หรือเงินตอบแทนเป็นเครื่องมือใน การหลอกลวงเช่น แชร์
- ก่อให้เกิดความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศเพราะไม่มีการควบคุมที่ถูกต้องตามกฎหมาย เช่น แชร์แม่ชม้อย

แชร์

- เป็นแหล่งเงินทุนหมุนเวียนใช้สอยยามเดือดร้อน
- การสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรม
- แชร์ ยืมมาจาก ภาษาอังกฤษ เรียกแทนคำว่า "หวย" ในภาษาจีน หมายถึง การพบปะสังสรรค์
- เปียแชร์ หมายถึง การแข่งขันประมูลดอกเบี้ย ผู้ลงหุ้นที่ให้ดอกเบี้ยสูงสุดจะได้รับเงินก่อนเวียนไปจนครบจำนวน
- ผู้เล่น เรียกว่า เล่นแชร์
- นิยมเล่นทุกวงการ
- คนจีนแต้จิ๋วที่อพยพเข้ามาในไทย นำเข้ามา
- เกิด"แชร์มิตรภาพ" คือ
- การตั้งวงแชร์เพื่อช่วยเหลือเพื่อนยามเดือดร้อน
- "แชร์การค้า"เป็นการเล่นแชร์ของคนที่ต้องการลงทุนประกอบธุรกิจหลังจากเปียแชร์ได้
- "โต๊ะแชร์" เกิดขึ้น โดยคนที่เปียร์แชร์ได้ นอกจากจะจ่ายค่าดอกเบี้ยแล้วยังต้องจ่ายค่าอาหารที่กินร่วมกัน
- บรรพบุรุษจีน ใช้วิธีเล่นแชร์เพื่อระดมทุน เช่น" โชควัฒนา" ให้ทุกครอบครัวมาเล่นแชร์สังสรรค์ เจ้าภาพหมุนเวียน เดือนละครั้ง
- "วัธนเวคิน" มีการรวมกลุ่มสมาชิก ทำกิจกรรมร่วมกันเป็นวาระ คล้ายกินโต๊ะแชร์
- ข้าราชการไทย ถูกห้ามเล่นแชร์มาตั้งแต่พ.ศ.2498 มิให้มีการหมกหมุ่น จนเป็นเหตุให้เสียราชการ แตกความสามัคคี มีหนี้สิน
- พ.ศ.2546 มติค.ร.ม. เห็นสมควรให้ยึด พ.ร.บ.การเล่นแชร์ พ.ศ.2534
- การเล่นแชร์ของประชาชนทั่วไปที่มิได้ดำเนินการเป็นธุรกิจสามารถกระทำได้ตามที่กฎหมายกำหนด
- แชร์ เป็นเงินนอกระบบที่คนไทยนิยมเล่นกันมากเล่นง่าย ไม่ต้องใช้คน หรือ หลักทรัพย์ค้ำประกัน

แชร์ลูกโซ่คืออะไร…?

แชร์ลูกโซ่ หมายถึง รูปแบบการดำเนินธุรกรรมที่มุ่งประสงค์เพื่อหารายได้ จากการระดมทุนเป็นหลัก โดยมีการสัญญาในการเข้าร่วมธุรกิจ ที่จะตอบแทนผลประโยชน์ในรูปแบบต่าง ๆ ที่สูงกว่าเงินลงทุน ซึ่งผู้ประกอบการมักจะอ้างถึงการนำเงินไปลงทุนในรูปแบบอื่น ๆ ต่อไป เพื่อปันรายได้แจกจ่ายผู้เข้าร่วมธุรกิจอย่างทั่วถึง แต่ผลของมัน คือ การที่ตอบแทนผลประโยชน์ในช่วงต้น ๆ เพื่อกระตุ้นให้เกิด การร่วมธุรกิจต่อเนื่อง จนเมื่อถึงจุดที่ผู้ประกอบการ หวังผลในการระดมทุน สำเร็จแล้ว ก็จะหาทางปิดตัวไป เพื่อหลีกเลี่ยงการจ่ายผล ประโยชน์ต่อ ๆ ไป

ระบบพีระมิด (Pyramid System)
- ระบบนี้เน้นการหาสมาชิกรายหัว ซึ่งรายได้ของคนที่มาก่อนมาจากการหาสมาชิกของคนใหม่ที่เกิดขึ้นในขั้นฐาน
- หากเกิดการหาสมาชิกขาดช่วงลง สมาชิกที่มาก่อนจะเกิดผลกระทบในด้านรายได้ทันที
- ซึ่งแตกต่างจากระบบ MLM ที่ถึงแม้สมาชิกจะเข้ามาไม่มากก็จ่ายผลประโยชน์ตามระบบได้ไม่ขึ้นอยู่กับจำนวนฐานแต่อย่างใด เพราะรายได้จะมาจากการขายสินค้าตัวเดิมให้ผู้บริโภคอย่างต่อเนื่อง

ระบบลูกโซ่แบบรู้จบ (Enless Chain System)
ระบบนี้เป็นระบบแชร์ลูกโซ่แต่มีการจบของระบบ คือการที่สมาชิกเข้ามาก่อนสามารถรับผลประโยชน์จากสมาชิกที่เข้ามาใหม่แต่จำกัดลำดับขั้น ถ้าสิ้นสุดขั้นที่กำหนดก็ไม่มีสิทธิ์รับผลประโยชน์อีก

ระบบลูกบอลหิมะ (Snow Ball System)
ระบบนี้คล้ายกับการ Trading ระบบเงิน คือ การลงหุ้นในด้านการเงินแล้วแต่สัดส่วนที่จะลงทุน ลงน้อยได้ผลตอบแทนน้อย ลงทุนมากได้ผลตอบแทนมากตามสัดส่วน การจ่ายผลประโยชน์มีเป็นงวด ๆ
ดังนั้น จะใช้เงินของนักลงทุน มาจ่ายให้กับคนที่ลงทุนก่อน หมุนเวียนไปเรื่อย ๆ จนกว่ารอบที่สัญญาจะหมดไป

ระบบลูกโซ่ (Chain System)
ระบบแชร์ลูกโซ่จะแตกต่างกับระบบข้างต้นก็คือ จะไม่มีการจำกัดระยะเวลาตอบแทน และส่วนใหญ่จะให้ข้อตอบแทน ที่สูงมากเกิน จากการลงทุนเป็นจำนวน 2 - 5 เท่าขึ้นไป

ระบบเกมการเงิน (Money Game System) คือ การใช้เงินต่อเงิน แต่มีเงื่อนไขในการแลกเปลี่ยน เช่น การสมัครเข้ามาต้องจ่ายเงินให้ ผู้แนะนำและหาสมาชิกให้ได้เท่าไหร่ จึงจะมีค่าตอบแทน และการแตกตัวของสมาชิกในเครือข่าย ก็จะส่งผลประโยชน์ให้กับ สมาชิกระดับสูงตลอดไป ซึ่งระบบนี้จะมีลักษณะการตอบแทนใกล้เคียงกับระบบ MLM มากแต่ไม่มีสินค้าเท่านั้นเอง ใช้เงินต่อเงินเลย หรือบางครั้งอาจใช้สินค้าชิ้นเล็ก ๆ บังหน้า หรืออาจเป็นบัตรส่วนลด บัตรอภิสิทธิ์ต่าง

ระบบแชร์ลูกโซ่แบบไบนารี่ คือ หาสมาชิกแล้วแบ่งซ้าย ขวา เพื่อให้เท่า ๆ กัน ซึ่งเมื่อแปลงระบบการจ่ายเงินโดยมีสินค้าบังหน้าเล็กน้อย ก็สามารถใช้เป็นระบบแชร์ลูกโซ่ได้อย่างแนบเนียนทีเดียว

คดีดังแชร์ ชม้อย ทิพย์โส

นางชม้อย ทิพย์โส หรือ ประเสริฐศรี กับพวก 10 คน เป็นผู้ต้องหาในการฉ้อโกงประชาชน และฝ่าฝืนพรก.การกู้ยืมเงิน ที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน
- เหตุเกิดระหว่ง เดือน พ.ย.2517 - 8 มิถุนายน 2528 ที่กรุงเทพ โดยนางชม้อยรับกู้ยืมเงินจากประชาชนไม่จำกัดจำนวน
- อ้างว่านำไปลงทุนค้าน้ำมัน
- โดยตกลงจะให้ประโยชน์ตอบแทน ในรูปของเงินปันผล อัตราร้อยละ ต่อเดือน สูงกว่าสถาบันการเงินตามกฎหมาย
ประชาชนหลงเชื่อเพราะได้รับค่าตอบแทนสม่ำเสมอ
- นางชม้อยยังคงทำงานในบริษัทปิโตรเลียม มีผู้ถูกหลอกกว่า 16,000 ราย รวมเป็นเงินกว่า 4,000 ล้านบาท โดยได้ออกหลักฐานสัญญากู้ยืมเงิน หรือเช็คธนาคารสั่งจ่ายลงวันที่ล่วงหน้ามอบให้แก่ผู้กู้เป็นหลักฐาน นางชม้อย ไม่ได้นำเงินที่กู้ไปประกอบธุรกิจค้าน้ำมัน แต่นำเงินจาก ผู้ให้กู้ยืมรายใหม่ มาจ่ายหมุนเวียนให้แก่ผู้กู้ยืมรายก่อน แล้วนำเงินไปใช้ประโยชน์ของตนพร้อมหลบหนี วันที่ 13 พฤศจิกายน 2527 พรก.การกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกง ประชาชนมีผลบังคับใช้ จึงถูกจับกุม ถูกศาลตัดสินให้จำคุก คนละ 117,595 ปี และให้คืนเงินที่ฉ้อโกง
ถูกจำคุกในเรือนจำ 7 ปี 11 เดือน 5 วัน

ธุรกิจขายตรงหลายชั้น (MLM)
(Multi - Level Marketing)

ลักษณะการหาสมาชิกของธุรกิจ MLM
- การหาสมาชิกจะเริ่มจากการแนะนำสินค้า ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นสินค้าอุปโภคบริโภคที่ใช้ในชีวิตประจำวัน โดยจะแนะนำให้ผู้มุ่งหวังได้ทดลองใช้สินค้าหรือซื้อสินค้าไปใช้ก่อน เช่น อาจจะซื้อสินค้าจากผู้แนะนำหรือสมัครเป็นสมาชิกเพื่อซื้อสินค้าในรหัสของตัวเองเลยก็ได้
- หลังจากซื้อสินค้ามาใช้เองแล้ว ถ้าเกิดใช้แล้วชอบประทับใจในตัวสินค้า ก็จะซื้ออีกเป็นครั้งที่สอง หรือถ้าไปแนะนำให้คนอื่น ๆ
ไม่ว่าจะเป็นญาติ, เพื่อน หรือคนรู้จักได้ใช้สินค้าเหมือนกันกับที่ตัวเองใช้อยู่ ก็จะได้รับผลประโยชน์ตอบแทนจากทางบริษัท เรียกว่า "ค่าคอมมิสชั่น"

หลักการพิจารณาธุรกิจขายตรง MLM ที่ดี
แผนการตลาด ต้องให้คอมมิสชั่นสมาชิกได้มาก ในขณะที่คุณภาพและราคาสู้คู่แข่งได้ แผนการตลาดต้องเรียบง่าย เช่น ค่าสมัครไม่แพง ขึ้นตำแหน่ง (ระดับคอมมิสชั่น) ได้ไม่ยากจนเกินไป ธุรกิจการเฉลี่ยเวลาในการจัดสรรวันพักผ่อน (การเฉลี่ยใช้อสังหาริมทรัพย์ ไทม์- แชริ่ง) คือ การทำสัญญาแบ่งเฉลี่ยการใช้อสังหาริมทรัพย์ การเข้ามาทดแทนแก่ผู้ที่มีรายได้สูงไม่มากนัก ให้สามารถมีส่วนในการเป็นเจ้าของที่พัก โดยเฉพาะสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ การทอนความเป็นเจ้าของ และการครอบครองทรัพย์ลง
เป็นอาชญากรรมทางธุรกิจ เนื่องจากหากไม่ปฏิบัตตามข้อตกลร่วมกันจะเป็นการฉ้อโกงประชาชน

นายทุนเงินกู้ ญาติ พี่น้อง เป็นแหล่งเงินนอกระบบที่มีการใช้มากโดยมีเงื่อนไขแลกกับอัตราดอกเบี้ยที่สูง
หากไม่ชำระตามกำหนด อาจมีระบบการทวงหนี้ที่ผิดกฎหมาย

- การซื้อขายลดเช็ค เป็นแหล่งเงินนอกระบบ โดยการนำเช็คมาขายลด เพื่อต้องการนำเงินมาใช้ประโยชน์ก่อน
กำหนด

- ลิสซิ่ง –การเช่าซื้อ

เรื่องการเช่าซื้อ ถูกบัญญัติไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 572- 574 ดังนี้
มาตรา 572 เจ้าของเอาทรัพย์สินออกให้เช่าและให้คำมั่นว่าจะขายทรัพย์สินนั้นหรือจะให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นของผู้เช่า โดยเงื่อนไขที่ผู้เช่าได้ใช้เงินเป็นจำนวนเท่านั้นเท่านี้คราว
สัญญาเช่าซื้อ นั้นถือว่าเป็นสัญญาเช่าอย่างหนึ่ง ซึ่งมีเงื่อนไขเป็นพิเศษนอกเหนือจากการเช่าธรรมดา คือ ถ้าผู้เช่าได้จ่ายเงินจนครบจำนวนงวดที่ตกลงกันไว้ก็ได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์นั้นไป

สินเชื่อลิสซิ่ง หมายถึง สินเชื่อที่ให้บริการทางการเงินที่เกิดจากการให้เช่าทรัพย์สิน ซึ่งผู้ให้เช่าได้ให้สิทธิแก่ผู้เช่าที่จะซื้อทรัพย์สินนั้นเป็นกรรมสิทธิ์ได้หลังจากที่สัญญาเช่าครบกำหนดแล้ว ในราคาที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกันก่อน
ระบบเช่าซื้อ ก็เป็นอีกส่วนหนึ่ง ที่ทำให้สินค้ามีราคาแพงขึ้นไปอีก
*ไม่ว่าจะเป็นระบบดอกเบี้ยแบบมหาโหด
*ค่าเบี้ยปรับ
*ค่าติดตาม ที่ราคาแพง
*นอกจากนี้การเขียนสัญญาเช่าซื้อ
มักมีการเอารัดเอาเปรียบผู้บริโภค
ปัญหาที่สำคัญของเงินนอกระบบ

- เป็นปัญหาที่สืบเนื่องมาจากปัญหาเศรษฐกิจ
- ถ้าเศรษฐกิจดี ปัญหาเงินนอกระบบจะน้อยเป็นปัญหาสำคัญ โดยเฉพาะผู้ที่ปัญหาทางเศรษฐกิจ ไม่มีทางเลือก
- เป็นความพึงพอใจของทั้งสองฝ่ายในการใช้เงินนอกระบบ
* ผู้กู้ พอใจในจำนวนเงินที่กู้ ระยะเวลา
* ผู้ให้กู้ พอใจในดอกเบี้ย
- ทำให้การบังคับใช้กฎหมายเป็นไปได้ยากในการป้องกันปัญหา
- หากสถาบันการเงินในระบบ ไม่สามารถตอบสนองความต้องการของประชาชนในประเทศอย่างแท้จริง การแก้ปัญหาเงินนอกระบบ ยากที่จะประสบความสำเร็จ
- เป็นต้นเหตุของปัญหาอาชญากรรมอื่น ๆ
- ผลกระทบทางเศรษฐกิจ และความน่าเชื่อถือในการลงทุน