โยคะ yoga : โยคะเพื่อสุขภาพ - เทคนิคการฝึกโยคะ

3. พันธะและมุทรา
พันธะและมุทรา คือ การล็อคและควบคุมกล้ามเนื้อกึ่งควบคุม และกล้ามเนื้อ อัตโนมัติของร่างกาย
เป้าหมายของพันธะและมุทรา คือ คลายการกระจุกตัวของอวัยวะสำคัญภายในช่องท้อง พัฒนาระบบไหลเวียน
เลือดช่วยให้สารอาหารไปเลี้ยงเซลล์ต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ร่างกายแข็งแรง มีความ มั่นคงทางอารมณ์
ประเภทของพันธะและมุทรา
พันธะที่ฝึกกันโดยทั่วไป มีอยู่ 3 ชนิดคือ

1. จาลนดะพันธะ (Jalandhara Bandha) การล็อคคาง
2. มูลาพันธะ ( Mula Bandha) การล็อคทวาร
3. อุทธิยานะพันธะ (Uddiyana Bandha) การล็อคท้อง

􀂃 มุทรามีอยู่เป็นจำนวนมาก มีทั้งการกดนิ้ว ปิดประสาทสัมผัส เช่น ปิดตา ปิด หู ฯลฯ นอกจากนั้น อาสนะบางท่าก็เรียกว่า มุทรา เพราะมันทำให้เกิดผล เช่นเดียวกับที่เราได้รับจากพันธะและมุทรา เช่น โยคะมุทรา, สิงหะมุทรา
ฝึกพันธะและมุทราอย่างไร
การฝึกพันธะและมุทรานั้นคล้ายคลึงกัน เป็นการกดล็อคอวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่ง

4. กริยา

กริยาคือ การทำความสะอาด การชำระล้าง แบ่งเป็น 6 กลุ่ม ซึ่งเป็นที่มาของ ศัพท์ สัทกริยา Shat-kriyas (สัทแปลว่า 6)
เป้าหมายของกริยา เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการปรับตัวของเนื้อเยื่อ ซึ่งถือเป็นพื้นฐานของอวัยวะ ของระบบต่างๆ และเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการตอบสนองของเนื้อเยื่อ ผลก็คือ ผู้ฝึก สามารถควบคุมกลไกตอบสนองอัตโนมัติ reflexes ต่างๆ ได้ดีขึ้น เอื้อต่อความสมดุลของ กลไกกาย-จิต สัมพันธ์

ประเภทของกริยา แบ่งออกได้เป็น 6 กลุ่ม ซึ่งในแต่ละกลุ่มก็แบ่งย่อยออกไปมากมาย

1. เดาติ (Dhauti) ทางเดินอาหารส่วนบน
2. บาสติ (Basti) ทางเดินอาหารส่วนล่าง
3. เนติ (Neti) โพรงจมูก
4. ตราตะกะ (Trataka) ตา
5. นาอุลิ (Nauli) ช่องท้อง
6. กะปาละบาติ (Kapalabhati) ทางเดินระบบหายใจ ฝึกกริยาอย่างไร
องค์ประกอบที่ใช้ทำการชำระล้าง ได้แก่
1. อากาศ (กะปาละบาติ)
2. น้ำ (ชล เนติ)
3. อาศัยการเสียดสี (สูตรา เนติ วาสตระ เดาติ
4. อาศัยการเคลื่อนไหว (นาอุลิ)